Future Network Services: belang, inhoudelijke focus en gezamenlijke ambitie

Iedere dag vertrouwen burgers en bedrijven op digitale communicatienetwerken voor werk, leren en ontspannen. Én om elkaar op de hoogte te houden. Dezelfde netwerken zorgen voor innovatie en economische groei in alle sectoren. Vanwege die grote afhankelijkheid gaat de ontwikkeling van Future Network Services (FNS) anders verlopen dan die van eerdere generaties netwerktechnologie.

Gesteund door Team dutch digital delta (Topsector ICT) heeft TNO samen met o.a. technische universiteiten en telecomorganisaties het paper Communicatienetwerken voor en door Nederland geschreven over de ontwikkeling van de nieuwste generatie netwerktechnologie en de noodzaak van nationale samenwerking.

Download het position paper


Q&A Future Network Services

Q: Waar staat Future Network Services (FNS) voor?

A: FNS gaat over de ontwikkeling van communicatienetwerken en de ‘network services’ daarbinnen, waarvan applicaties in sectoren of speciale doelgroepen gebruik maken.

Communicatienetwerken zijn van essentieel belang voor Nederland en de Nederlanders voor het uitwisselen van data. Iedere dag vertrouwen burgers en bedrijven in Nederland op digitale communicatienetwerken om te werken, te leren, te ontspannen en elkaar op de hoogte te houden. Dat gaat via vaste toegangsnetwerken, zoals kabel, koper/DSL en glasvezel; Draadloze toegangsnetwerken, zoals die in mobiele netwerken (2G tot en met 5G en later 6G), LoRa, WiFi en satelliet; Backbone-netwerken en hun verwevenheid met internet en cloud.


Q: Wat was de aanleiding om het paper te schrijven?

A: Het is de afgelopen jaren duidelijk geworden dat netwerken essentieel voor het aangaan van de grote maatschappelijke uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, economische houdbaarheid, krimpende arbeidspopulatie en veiligheid. Dit geldt voor alle sectoren: van zorg en energie tot logistiek en landbouw.

Op dit moment komen deze maatschappelijke uitdagingen samen in FNS met de vraag naar verdere digitalisering in sectoren, de versnelling van digitalisering door de COVID-crisis en de start van de ontwikkeling van 6G-mobiel- en kwantumnetwerken.

Hier zien de FNS-kernpartners een zere plek: de Nederlandse brede kennisbasis op het gebied van netwerken en telecom dreigt achterop te raken. Er is goede kennis in Nederland, maar deze vraagt om voortdurende investeringen tegen de achtergrond van de snelle wereldwijde technologieontwikkeling.

Er is verder ook actie nodig want de ontwikkeling van FNS gaat anders verlopen dan die van eerdere generaties netwerktechnologie:

  • Van netwerken en digitalisering wordt verwacht dat ze een grote rol spelen bij de verduurzaming van sectoren en de maatschappij als geheel. Maar de inzet van meer en krachtigere netwerkinfrastructuur en randapparaten mag niet leiden tot een verhoging van het energieverbruik die de verduurzaming in sectoren weer tenietdoet.
  • De betrouwbaarheid van netwerken is een cruciale randvoorwaarde voor digitalisering geworden. De ontwikkeling van sectortoepassingen, Artificial Intelligence, Blockchain en Big Data heeft alleen zin als de basis daarvoor, FNS, betrouwbaar is en blijft.
  • Door geopolitieke ontwikkelingen is bij digitalisering de vraag van belang geworden waar de uiteindelijke macht en controle over data, netwerken en netwerkapparatuur ligt.


Q: Hoe is de groep FNS-kernpartners (KPN, T-Mobile, TNO, TU Delft, TU Eindhoven, Universiteit Twente en VodafoneZiggo) samengesteld?

A: Deze brede groep partners vindt het van essentieel belang om de goede positie die Nederland nu met zijn netwerken en toepassingen heeft in de toekomst uit te bouwen. De FNS-kernpartners willen hun ambities hiervoor in een consortium samen met de sectoren en andere partners in de ICT en netwerkindustrie realiseren. Daarbij vragen ze de overheid om een aantal gerichte, aanvullende acties op punten waarvan zij voorzien dat ze als marktpartijen niet in de positie zijn de ambitie in zijn geheel te realiseren.

Q: Waarom moet er een FNS-consortium komen en wie moeten er deel van gaan uitmaken? Hoe kunnen nieuwe partijen zich daarvoor aanmelden?

A: Dit kan alleen in een gezamenlijke aanpak en daartoe willen de FNS-kernpartners hun ambities voor communicatienetwerken in een consortium met de sectoren en andere partners in de ICT en netwerkindustrie realiseren. Daarbij vragen ze ook de overheid om een aantal gerichte, aanvullende acties op punten waarvan zij voorzien dat ze als marktpartijen niet in de positie zijn de ambitie in zijn geheel te realiseren.

Partijen die willen deelnemen kunnen daarvoor contact opnemen met penvoerder van het position paper: Paul Wijngaard (TNO) paul.wijngaard@tno.nl

Q: Wat is het belang van FNS op de Nederlandse economie en sectoren als energie, landbouw, zorg, onderwijs, mobiliteit en industrie?

A: Van innovaties met en in netwerken wordt een belangrijke bijdrage verwacht bij het aangaan van de grote maatschappelijke uitdagingen in energie, landbouw, zorg, onderwijs, mobiliteit en de industrie1. Bijvoorbeeld autonoom vervoer met betere doorstroming en sterk gereduceerde uitstoot op basis van uiterst betrouwbare data uitwisseling, expertise op afstand in de zorg en de industrie via eXtended Reality, duurzame precisielandbouw, real-time aansturing van decentrale energieopwekking en opslag. Deze toepassingen kunnen ook weer leiden tot nieuwe bedrijvigheid en economische groei in Nederland en Europa.

De afgelopen decennia is naar schatting 20% tot 40% van de economische groei in Nederland is voortgekomen uit telecommunicatie en ICT. Resultaten van andere onderzoeken bevestigen dit. Investeringen in digitale infrastructuur hebben een sterke multiplier: €1 omzet in de digitale infrastructuur sector vertegenwoordigt €15 toegevoegde directe en indirecte waarde1. Nederland is sterk in het inzetten van digitale technologie voor economische en maatschappelijke groei, zoals blijkt uit de structureel hoge positie van Nederland in de DESI-ranglijst van de Europese Commissie. 


Q: Welke nationale en internationale doelen stelt het FNS-consortium zich?

A: De partners hebben gezamenlijk een aantal ambities geformuleerd:

  • Het verhogen van het tempo van digitalisering in sectoren in Nederland en Europa vanuit nieuwe functies in netwerken (network services). Daarmee wordt extra economische groei in die sectoren en in de netwerkindustrie zelf gecreëerd.
  • Het verhogen van de betrouwbaarheid van netwerken, zowel de technische beschikbaarheid als de vertrouwbaarheid. Daardoor kunnen de sectoren hun toepassingen veilig en stabiel laten functioneren.
  • Het verhogen van de energie-efficiency van netwerken, zodat de netwerken en de toepassingen duurzaam functioneren.
  • Het versterken van Nederlandse kennis en uitvoeringskracht voor de ontwikkeling en het beheer van netwerken. Daarmee wordt de soevereiniteit vergroot, economische activiteit in de netwerksector gecreëerd en de digitalisering verder gefaciliteerd.
  • Het opbouwen van een sterke kennispositie en daarna sterke economische positie op specifieke gebieden van nieuwe netwerktechnologie. Dit zorgt voor toekomstige economische kracht en soevereiniteit voor Nederland en Europa.

Q: In hoeverre kan het te vormen consortium de soevereiniteit van de Nederlandse netwerkinfra waarborgen?

A: Het consortium zal zorgen voor de opbouw van kennis en ervaring over de praktische betekenis van soevereiniteit en betrouwbaarheid in netwerken. Dit gaat handelingsperspectief bij bedrijven en overheid vergroten.

Q: Wanneer is FNS gerealiseerd? Welke stappen moeten daarvoor worden gezet?

A: De FNS technologie zal zich blijven ontwikkelen. De ambities van het FNS-consortium richten zich nu op de komende drie-vier jaar. Daarvoor wordt eerst het consortium aangevuld met partijen uit de sectoren (agri, zorg, …) en andere partners in de ICT en netwerkindustrie. Vervolgens voert het consortium het precompetitieve onderzoek en ontwikkeling uit op de gebieden nodig om de ambities te realiseren. De inhoudelijke startpunten daarvoor zijn de sectorinitiatieven en de onderzoeksonderwerpen uit de bijlagen bij het paper.

Q: Hoeveel geld is er van de overheid nodig voor FNS en hoeveel geld leggen de deelnemende partijen in?

A: De kernpartners dragen in het consortium doelgericht bij aan de uitvoering van de FNS-agenda, door hun eigen onderzoek en ontwikkeling te verbinden en te coördineren met de projecten en programma’s opgezet vanuit het FNS-consortium. Het werkt in vier deelprogramma’s aan de punten uit de bovenstaande agenda, vanuit een nog nader te bepalen publiek-private financieringsopzet (gebruikmakend van mechanismen als Breed Gedragen Programma’s, TKI, EU onderzoeksfondsen, het Groeifonds en recovery and resilience-fondsen).

Q: Welke vorm krijgt de governance van de netwerkinfra met zoveel verschillende soorten partijen?

A: Het FNS consortium richt zich op het coördineren en in gang zetten van precompetitief onderzoek en ontwikkeling inclusief relevante trials. De resultaten daarvan zullen door verschillende partijen, zoals de telecom operators, netwerkapparatuur- en softwareleveranciers worden gebruikt voor het leveren van nieuwe network services. Het FNS consortium zelf zal geen operationele netwerkinfra gaan beheren.

Q: Moet de overheid investeren in precompetitieve trials?

Wij zien dat meer precompetitieve trials nodig zijn voor het bereiken van schaalgrootte voor oplossingen sectoren, via standaarden voor informatie-uitwisseling. Die standaarden zijn nodig om ervoor te zorgen dat toepassingen (bijvoorbeeld: voor autonoom vervoer, aansturing decentrale energieopwekking- en opslag) kunnen werken over meerdere netwerken en met software van meerdere systemintegrators. In de precompetitieve trials doen bedrijven mee die in de markt met elkaar concurreren (van network operators tot autofabrikanten). Een grote uitdaging bij het opzetten van precompetitieve trials zit in de business case: voor individuele bedrijven is die er vaak niet omdat er geen concurrentievoordeel in zit, want de standaarden zijn in ieders voordeel. Hier kan de overheid een goede stimulerende en coördinerende rol spelen om ervoor te zorgen dat zulke trials toch tot stand komen, gegeven hun maatschappelijke belang.

Punt 4 van de agenda in het position paper geeft het belang aan van “waarborg actieve opbouw van kennis en ervaring voor soevereiniteit en betrouwbaarheid”. Het voorstel in het position paper is om nu met de kernpartners en de overheid verder te bespreken hoe dit in de praktijk kan worden vormgegeven, en daarbij zal uiteraard ook gesproken worden met het ministerie van EZK. Welk model zal in het proces van de komende maanden dus ingevuld worden.

Q: Hoe gaat een vervolgfase georganiseerd en gefinancierd worden?

In het vervolg op het position paper gaan de kernpartners in het consortium doelgericht bijdragen aan de uitvoering van de FNS-agenda, door hun eigen onderzoek en ontwikkeling te verbinden en te coördineren met de projecten en programma’s opgezet vanuit het FNS-consortium. Het werkt in vier deelprogramma’s aan de punten uit de bovenstaande agenda, vanuit een nog nader te bepalen publiek-private financieringsopzet (gebruikmakend van mechanismen als Breed Gedragen Programma’s, TKI, EU onderzoeksfondsen, het Groeifonds en recovery and resilience-fondsen). De huidige partners worden uitgebreid met bedrijven uit sectoren (we hebben al met een reeks bedrijven gesproken in de interviews voor dit paper), de netwerkindustrie en de halfgeleider/maakindustrie. De manier en de grootte van de financiering van de deelprogramma’s wordt dan samen met de nieuwe partners gepland.

Download het persbericht hier.